Jak używać pomiaru światła

Klaus Schiroff

Uwaga: Strona jest tłumaczeniem z oryginału zamieszczonego na stronie Klausa PhotoZone i zawiera osobiste doświadczenia autora w mierzeniu światła. Jego zainteresowania ograniczają się do fotografii w świetle zastanym.

Podstawy czyli 18% szarości.

Systemy pomiaru światła zostały wykalibrowane w ten sam sposób, aby zapewnić stałą i niezmienną dokładność naświetlenia: 18% szarości jest ogólnie przyjętą wartością. Ma to praktyczne zastosowanie kiedy próbujesz zrobić zdjęcie bardzo jasnej sceny bez kompensacji mierząc światło pomiarem punktowym lub centralnie ważonym, otrzymasz zdjęcie zaciemnione do 18% szarości. Z drugiej strony bardzo ciemne zdjęcia zostaną rozjaśnione do szarości. Pomiar wielostrefowy lub matrycowy mogą mieć ograniczoną zdolność do rozpoznania sytuacji i skompensować automatycznie.

Typowymi sytuacjami stwarzającymi ryzyko niedoświetlenia zdjęcia (bez korekcji) są:

  • plaża
  • śnieg
  • zachmurzone niebo (niebieskie niebo jest mierzone i naświetlane w sposób właściwy)

Przykłady z ryzykiem prześwietlenia (bez korekty):

  • ciemny las
  • ciemnoniebieskie jeziora/morze
  • zmierzch lub świt

W zależności od sytuacji będzie trzeba wprowadzić korektę do 2 EV skracając lub wydłużając czas naświetlenia (przy stałej przysłonie) lub zmniejszyć czy zwiększyć przysłonę (przy stałym czasie migawki). Zmiana parametrów naświetlania w programie (P) czy programie przesuwalnym (Ps) czyli shift nie zmienia ilości światła docierającego do filmu.

Porównanie sposobów pomiaru światła.

 

Tryb pomiaru Punktowy(spot) / Częściowy Centralnie ważony Wielostrefowy / Matrycowy
Przedsta-
wienie graficzne
Technicznie: Ten tryb zawęża pole pomiaru światła do centralnej partii wizjera. Pole pomiaru pokrywa od 1 do 3,5 % wizjera (przeważnie 3,5 %). Pomiar częściowy pokrywa ok.9,5 %. Pomiar jest uśredniony z całego pola z akcentem położonym na środek wizjera (typowo 75 % światła - środek czarny i ciemno szary na obrazku powyżej, 25 % - obrzeże). Czas i przysłona są kalkulowane na podstawie danych z matrycy/elementów mierzących światło (3 do 16 lub więcej, przeważnie 6), biorąc pod uwagę takie dane jak: użyty punkt AF, wielkość obiektu, pozycja, ogólny poziom światła, światło obiektu i tła oraz kolor.
Użyj tego trybu... ...kiedy kontrast między jasnością głównego obiektu zdjęcia a tłem jest bardzo duży, albo obiekt wymaga precyzyjnego pomiaru, jak np. makrofotografia. ... kiedy w scenie istnieją pola zacienione, albo w ekstremalnych sytuacjach jaz zachód lub wschód słońca. ... we wszystkich innych sytuacjach bez mocno zacienionych lub rozjaśnionych pól.
Zalety: Precyzyjny pomiar pod kontrolą. Pomiar światła dla wielu scen z łatwą korektą z ręki. Komfortowy z dużą wiarygodnością.
Wady: Duże różnice w pomiarze świateł i cieni. Braketing jest jedynym rozwiązaniem w wielu trudnych sytuacjach. Bez korekty duże prawdopodobieństwo prześwietlenia sceny w której większą powierzchnię zajmuje niebo. Brak możliwości ręcznej korekty - po prostu nie wiesz jakie czynniki wziął pod uwagę aparat mierząc światło i dobierając takie właśnie parametry.

Następny rysunek jest impresją na temat sposobów w jaki działa pomiar światła oparty o matrycę. Aparat analizuje dane na temat światła z kolejnych elementów matrycy w powiązaniu z wybranym sensorem AF i porównuje te dane z wewnętrzną bazą danych. Zwykle usiłuje unikać uśredniania wyniku, aby zmniejszyć ryzyko błędnej interpretacji sceny. Niestety, ten sposób często zawodzi w sytuacjach nietypowych - np. światło z tyłu, jasne tło.

Uwaga: Środek pomiaru na zdjęciach poniżej jest zaznaczony przez

To oznacza że zdjęcia zostały wykonane w następujący sposób: środek wizjera został nacelowany na to miejsce, wciśnięty został przycisk AE-L (Auto Exposure Lock) lub wciśnięty do połowy spust migawki, następnie scena została przekadrowana do obecnej postaci i ... pstryk.

Typowe sceny do pomiary punktowego lub częściowego.

Trzeba jednak uważać na następujące sprawy:

  • Nie należy mierzyć najjaśniejszego punktu sceny - to prowadzi do niedoświetlenia. Spróbuj znaleźć miejsce które ma być dobrze naświetlone, ale weź pod uwagę ograniczenia pomiaru światła.
  • Nawet pomiar punktowy czy częściowy pokrywa pewną powierzchnię zdjęcia (do 9,5 %). Na przykład pomiar częściowy w dużym zdjęciu (kanion) pokrywa duże pole i w konsekwencji zawiera kilka zacienionych miejsc - w tym przypadku prowadzi to do poprawnego rezultatu.
  • Normalny film może przedstawić rozpiętość 7EV, więc możesz wybrać punkt który jest trochę ciemniejszy niż wybierany na zdjęciach powyżej. Jeśli rozpiętość jasności w scenie jest większa niż twój film może oddać, główny obiekt może stać się konturem i pojawi się efekt zdjęcia konturowego (jak na zdjęciu po lewej na dole).

Trik:

Można zwiększyć rozpiętość tonalną filmu o 1EV przez wstępne naświetlenie filmu:

  • przełącz w multiekspozycję.
  • zrób zdjęcie czarnej kartki z szybką migawką i dużą przysłoną (np. 1/4000s, f/22).
  • zrób swoje zdjęcie (bez kompensacji).
  • Czarny kolor prawdopodobnie nie będzie tak gęsty jak normalnie.

Typowe sceny dla pomiary centralnie ważonego.

Spróbuj znaleźć duże pole które ma być dobrze naświetlone i - znów - weź pod uwagę ograniczenia pomiaru światła

Typowe sceny dla pomiaru wielostrefowego/matrycowego.

Pomiar wielostrefowy / matrycowy jest najłatwiejszy do używania. Po prosu celujesz i robisz zdjęcie. Po kilkukrotnym użyciu tego pomiaru zaczynasz poznawać jego reakcje na różnorodne sytuacje i wtedy możesz go polubić albo nie.

Tłumaczenie i opracowanie Marcin Koszowski

KONTAKT

email: darek(at)darekfoto.pl